تحرک اجتماعی یکی از موضوعات مهم در حوزه اجتماعی است که با توجه به پیامدهایی که در سطح خرد و کلان به دنبال دارد از گذشته مورد توجه بسیاری از صاحب نظران قرار گرفته است. از اینرو در این مقاله به تبیین جامعه شناختی سهم سرمایه اجتماعی در تحرک اجتماعی پرداخته شده است. روش پژوهش پیمایش و تکنیک گردآوری اطلاعات پرسشنامه بوده است. جامعه آماری آن شامل شهروندان بالای 35 سال شهر شیراز می باشد که از این جامعه 395 نفر از طریق فرمول کوکران انتخاب شده اند. در این پژوهش جهت بررسی تاثیر سرمایه اجتماعی بر تحرک اجتماعی از نظریه بوردیو استفاده شده است. بر این اساس سرمایه اجتماعی در سه بعد اعتماد اجتماعی، مشارکت اجتماعی و انسجام اجتماعی و پیوند گروهی مورد توجه قرار گرفته است. نتایج تحقیق نشان داد که میانگین تحرک اجتماعی در میان جمعیت نمونه کمتر از حد متوسط می باشد (75/1). همچنین در میان مولفه های سرمایه اجتماعی میانگین اعتماد اجتماعی کمتر از سایر مولفه ها بوده است (06/2). بین سرمایه اجتماعی و تحرک اجتماعی همبستگی معنی دار و مثبت وجود داشته است. در میان ابعاد سرمایه اجتماعی بین مشارکت اجتماعی و تحرک اجتماعی همبستگی معنی دار مشاهده نشد ولی بین اعتماد اجتماعی و پیوند گروهی با تحرک اجتماعی همبستگی معنی دار و مثبت نشان داده شد. همچنین در میان متغیرهای فردی و جمعیتی بین سن، تحصیلات، وضعیت فعالیت، منطقه مسکونی، وضعیت مهاجرت و تحرک اجتماعی رابطه معنی دار مشاهده گردید. مقدارr2 نشان داد که 47 درصد تغییرات تحرک اجتماعی به وسیله متغیرهای مستقل وارد شده در معادله رگرسیونی تحلیل قابل تبیین می باشد.

انگیزه ی تحرک اجتماعی از مباحث مهم علوم اجتماعی است که اثرات فراوانی در سطح خرد و کلان بر زندگی افراد دارد. هرچه امکان تحرک اجتماعی در جامعه ای بالاتر باشد آن جامعه می تواند توسعه یافتگی بیشتری را تجربه کند. در پژوهش حاضر نقش دو متغیر اثرگذار بر انگیزه ی تحرک اجتماعی شامل گروه های مرجع و سرمایه ی فرهنگی مورد بررسی قرار گرفته است. برای نیل به این هدف از تکنیک پژوهشی پیمایش استفاده شد و از دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات، 381 نفر با استفاده از فرمول کوکران انتخاب شد. به علت در دسترس نبودن ابزار سنجش معتبر برای سنجش متغیرهای پژوهش از پرسشنامه ی محقق ساخته استفاده شد. روایی و پایایی پرسشنامه های طراحی شده مورد بررسی قرار گرفته و تائید شد. نتایج حاصل از آزمون فرضیات نشان داد که متغیر گروه های مرجع شامل خودی و غیرخودی توانست 21 درصد و متغیر سرمایه ی فرهنگی شامل سرمایه ی تجسم یافته، عینیت یافته و نهادینه شده 30 درصد از واریانس انگیزه ی تحرک اجتماعی را پیش بینی کنند. عضویت در یک گروه می تواند به رفتارهای جدیدی منتج شود و فرد را به سمت تحرک اجتماعی رهنمون سازد. وقتی فرد سرمایه ی فرهنگی بالاتری دارد می تواند آن را به سرمایه های دیگر تبدیل کند. بنابراین سرمایه ی فرهنگی از عوامل تأثیرگذار بر تحرک اجتماعی است.

امروزه با توجه به جهانی سازی، ورود سرمایه در دهه های گذشته به عنوان ابزاری برای رشد و توسعه سریع اقتصادها مطرح شده است. بنابراین شناخت عوامل موثر بر ورود و خروج سرمایه و یا به عبارت دیگر، خالص تحرک بین المللی سرمایه برای کشورهای درحال توسعه از اهمیت ویژه ای برخوردار شده است. از آنجا که یکی از عوامل موثر بر ورود سرمایه، بازدهی بالای سرمایه به طور مقایسه ای می باشد، معهذا تجربیات جدید، اثر منطقی نقدینگی و ریسک را بر تحرک بین المللی سرمایه نشان می دهد.دراین ارتباط، هدف این مقاله، تعیین تاثیر رتبه ریسک اعتباری کشور بر خالص تحرک بین المللی سرمایه در ایران طی سالهای 1388-1359 می باشد. بدین منظور، از مدل رتبه بندی فینک برای به دست آوردن رتبه ریسک اعتباری کشور استفاده شده است، به طوری که با شناسایی عوامل موثر بر ریسک اعتباری، هرکدام از آنها به طور مجزا رتبه بندی و در نهایت، رتبه ریسک اعتباری کشور تخمین زده شده است. سپس الگوی نهایی با استفاده از داده های سری زمانی و روش حداقل مربعات معمولی، تاثیر این متغیر را همراه با تفاضل بازدهی داخل و خارج و شدت نقدینگی بر خالص تحرک بین المللی سرمایه در ایران مورد بررسی قرارداده است. درپایان، نتیجه گرفته شده که تمام متغیرهای ذکر شده برخالص تحرک بین المللی سرمایه تاثیرگذار هستند.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

آزادسازی های اقتصادی در دو دهه اخیر همراه با پیشرفت های دانش فنی، پیدایش و توسعه فعالیت های ICT و تسهیل در حمل و نقل و ارتباطات باعث افزایش سریع تجارت، گسترش جریان های بین المللی سرمایه و تعمیق یک پارچگی های اقتصادی در فرایند جهانی شدن اقتصاد شده است. در این نوشتار هدف پرداختن به آزادسازی مالی  و تحرک بین المللی سرمایه به عنوان یکی از مقوله های مهم این فرایند است- به ویژه در آن گروه از کشورهای در حال توسعه که به طور راهبردی با آن برخورد کرده اند. بدین لحاظ، در چارچوب نظریه فلدشتاین- هوریوکا تحرک بین المللی سرمایه در 16 کشور منتخب در حال توسعه، شامل ایران و کشورهای دارای بازارهای نوظهور مورد آزمون قرار می گیرد. در این خصوص، پس از بررسی ایستایی پانلی داده های کشورهای مذکور در دوره زمانی 2003-1980، مدل رگرسیونی با استفاده از روش اثرات تصادفی و به کارگیری نرم افزارهای Eviews 5 و Stata (9.2) برآورد شده است. نتایج نشان می دهند با آزادسازی های بیشتر، دسترسی آسان تر به بازارهای مالی بین المللی میسر می شود، و تحرک بین المللی سرمایه در این کشورها افزایش می یابد.

هدف اصلی این تحقیق، برآورد درجه تحرک بین المللی سرمایه در کشورهای درحال توسعه طی دوره ی زمانی 2014-2000 می باشد. برای نیل به هدف مذکور، از تحلیل های هم جمعی داده های تابلویی و برآوردگرهای حداقل مربعات معمولی کاملاً اصلاح شده (FMOLS)، حداقل مربعات معمولی پویا (DOLS)، میانگین گروهی تلفیقی (PMG) و به روزرسانی مکرر و کاملاً تعدیل شده (Cup-FM) استفاده شده است. بر اساس یافته های این تحقیق، ضریب فلداستین-هوری اوکا برای کشورهای مورد مطالعه، با استفاده از برآوردگرهای FMOLS، DOLS، PMG و Cup-FM، به ترتیب 56/0، 66/0، 42/0 و 64/0 به دست آمده است. لذا می توان گفت، به طور متوسط 57/0 درصد از پس انداز داخلی در کشورهای درحال توسعه صرف سرمایه گذاری داخلی آن ها می شود که این به معنای تحرک بین المللی ناقص و پایین سرمایه در این کشورهاست.

در این مقاله، ابتدا به بررسی تحولات نظام پولی بین المللی و معرفی نظریه های متفاوت جریان های سرمایه پرداخته می شود.بر این اساس، نظریات مهم تحرک سرمایه، از جمله نظریه جریان سرمایه، نظریه پورتفولیو و در نهایت روش پولی تراز پرداخت ها مورد بررسی قرار می گیرد. سپس این مقاله یک حالت خاص از نظریه تحرک سرمایه (نظریه فلداشتین - هوریوکا) را مطرح کرده و به بررسی آن در 16 کشور در حال توسعه در طول دوره 2003-1980، می پردازد. بررسی این نظریه با استفاده از روش داده های تلفیقی است. هدف این مقاله، بررسی نقش کمک های خارجی و یک پارچگی تجاری بر تحرک بین المللی سرمایه در کشورهای منتخب در حال توسعه است. نتایج حاصل از برآورد مدل، از تاثیر گذاری مستقیم جذب کمک های خارجی بر کشورهای منتخب دارد. به علاوه، یک پارچگی تجاری در شرق آسیا نیز منجر به تحرک بیش تر سرمایه می شود. با این حال، اثر ترکیبی کمک های خارجی و یک پارچگی تجاری بر تحرک سرمایه در شرق آسیا و هم چنین آمریکای لاتین نتایج معنی دار اما غیر قابل انتظاری را نشان می دهند. در مقابل، این اثر در غرب آسیا موافق با انتظار است، به طوری که پیامد آن بر بهینه شدن منابع خارجی از طریق ایجاد یک پارچگی تجاری در تحرک بخشی سرمایه و توسعه ظرفیت های اقتصادی است.